Hedendaagse Maya's in een westerse samenleving


De komst van de Spanjaarden, en later andere Europese volkeren, hebben de Maya's weinig goeds gedaan. Oorlog, geweld, onderdrukking en culturele vervreemding waren aan de orde van de dag voor de gemiddelde Maya. Halverwege de 20ste eeuw vond in Guatemala zelfs een burgeroorlog plaats, waarbij zonder enige twijfel gesproken kan worden over genocide. Zie hiervoor ook mijn artikel over de oorzaak van de burgeroorlog in Guatemala:

Bitter Fruit

Jaren lang kregen de Maya-kinderen op school te horen dat de ruines in hun omgeving de restanten waren van een grootse beschaving die daar ooit geleefd had. Met geen woord werd gerept over het feit dat zij zelf de nakomelingen zijn van deze grootse beschaving. Ze leerden alles over de Oude Grieken de Romeinen, de komst van Columbus en de Amerikaanse Burgeroorlog, maar ze leerden niets over hun eigen verleden.

Vele westerlingen geloven nog steeds dat de Maya's tot een historische cultuur behoren, die reeds lange tijd geleden zijn verdwenen. Door sommigen worden de huidige Maya's aangeduid als Indios waarmee ze aangegeven dat zij geloven dat er geen enkel cultureel verband bestaat tussen hen en de Oude Maya's.

De circa negen miljoen Maya's die nu nog leven in Mexico, Belize en Guatemala houden echter vast aan hun cultuur. De Spanjaarden hebben de Maya's wel kunnen beroven van hun land, maar niet van hun identiteit. In de vele gemeenschappen worden vandaag de dag nog steeds de traditionele rituelen uitgevoerd ter ere van de Oude Goden. Tijdens droge perioden offeren de priesters varkensvlees, sigaretten en zelfs Coca-Cola op een speciaal hiervoor vervaardigd altaar voor Chac, de regengod. Ook de bekende dag van de doden heeft een pre-Columbiaanse oorsprong. 

Het gebruik van de rituele Tzolkin kalender neemt in gebruik toe en de traditionele klederdracht wordt ook nog door de jongere generaties gedragen. Toch gaan de Maya's mee met hun tijd, wat vooral goed te zien in aan hun taal, waarin zelf een woord voor laptop (kematz'iib', oftewel 'schriftgetouw') is opgenomen. 

Ondank de felle oppositie nemen indiaanse mannen en vrouwen nu belangrijke posities in, in de Guatemalteekse samenleving. Rigoberta Menchu (zie foto) ontving in 1992 de Nobelprijs voor de Vrede. In 1983 verscheen haar boek Rigoberta Menchu Een bericht uit Guatemala. Met het geld dat ze ontving bij de uitreiking van de Nobelprijs heeft ze een stichting opgericht met als doel de mensenrechten van de inheemse bevolking te beschermen. In perioden dat er presidentsverkiezingen worden gehouden in Guatemala, reist ze door het gehele land om de Maya's ervan te overtuigen dat ook zij tegenwoordig met hun stem invloed kunnen uitoefenen op de uitslag. Er gaan zelfs geruchten dat Rigoberta Menchu tijdens de volgende verkiezingen zelf kans maakt op het presidentschap wanneer zij zich kandidaat zou stellen.

Er is nog een lange weg te gaan, maar de Maya's geven zich niet gewonnen.