Algemene informatie over de Oude Maya's


"De stad lag voor ons als een op de klippen gelopen schip in de oceaan, de masten gebroken, de naam onbekend, de bemanning omgekomen. Er was niemand in leven gebleven die kon vertellen van wie het schip was geweest, hoe lang het onderweg was geweest, en wat uiteindelijk tot zijn ondergang had geleid. Een compleet raadsel, een duister, onoplosbaar raadsel..."

Met deze woorden beschreef John Lloyd Stephens zijn eerste ontmoeting met een verlaten stad van de Oude Maya's. Toen Parijs en Londen nog kleine dorpjes waren, bouwden de Maya's al grote steden als Tikal en El Mirador. De wereld van de Maya’s strekt zich uit van Quintana Roo, Yucatán, Campeche, Chiapas en Tabasco in Mexico, het gehele tegenwoordige Guatemala en Belize en het uiterst westelijk deel van Honduras en El Salvador. Het Maya-gebied is ruwweg in te delen in drie delen: het noordelijke Maya-laagland, het zuidelijke Maya-laagland en het Maya-hoogland.     

De Maya’s behoorden niet tot één groot rijk. Er bestonden vele zelfstandige stadstaten met een eigen koning of regering. Ondanks dit feit kunnen de Maya’s toch als een eenheid worden beschouwd, dit komt voornamelijk door overeenkomsten in geloof, gebruiken en hun taal.      

Om inzicht te krijgen in de verschillende fases van de ontwikkeling hebben de Mayanisten de Maya cultuur op basis van de oude kalenderdatums en door middel van koolstofdatering ingedeeld in de volgende zeven perioden:                                    

De eerste dorpjes ontstonden in het tweede millennium v. Chr., wat het begin was van de Preklassieke Periode die van 2.000 v. Chr. tot 250 n. Chr. duurde. In het begin van deze periode waren er voornamelijk kleine en primitieve dorpjes, hier zou de typische Maya-cultuur tot ontwikkeling zijn gekomen. De eerste jager-verzamelaarstammen vestigden zich in een basiskamp. Hier konden ze langer verblijven door voedsel in de buurt te zoeken. Het voedsel dat werd gevonden, ging men langzamerhand verbouwen in de buurt van het basiskamp. De fundering voor een agrarische samenleving was gelegd. 

Tussen 250 n. Chr. en 900 n. Chr. beleefde de Maya-cultuur zijn bloeiperiode, vandaar dat deze periode de Klassieke Periode wordt genoemd. Vaak wordt het Klassiek onderverdeeld  in het vroeg-Klassiek (van 250 tot 600 n. Chr.) en het laat-Klassiek (van 600 tot 900 n. Chr.). De periode rond 900 n. Chr. wordt ook wel het terminale Klassiek genoemd. Tijdens de Klassieke periode ontwikkelden de Maya’s zich tot de meest intellectueel en technologisch geavanceerde bevolking van de Amerikaanse continenten. 

De kunst en wetenschap kwamen in deze periode tot een hoogtepunt. De koning (de ahau) regeerde over zijn koninkrijk, zijn macht was gebaseerd op religie. Men geloofde namelijk dat hij een directe afstammeling was van de goden en dat alleen hij in staat was om de juiste offers te brengen. deze offers zouden ervoor zorgen dat het universum in balans bleef. Maya religie kenmerkt zich door de grote hoeveelheid goden. Ieder koninkrijk kende zijn eigen versie van het scheppingsverhaal. De Popol Vuh en de boeken van de Chilam Balam zijn de belangrijkste bronnen voor de wetenschappers, zie meer hierover op de religiepagina's. Beide manuscripten zijn via deze website gratis te downloaden.

De Postklassieke Periode (900 tot 1521 n. Chr.) wordt vaak beschreven als een decadente periode, een periode waarin de Maya-cultuur in verval raakte en slechts een flauwe afspiegeling was van hun vroegere grootsheid. De reden waarom men dit aanneemt is dat er geen grootse bouwwerken meer werden opgericht en veel steden van de Klassieke Maya’s al geruime tijd verlaten waren. De weinig grootse bouwwerken die wel werden gebouwd, zouden onder invloed van andere volkeren zoals de Tolteken uit Mexico zijn ontstaan. In Terugblik op een Wereldtijdperk laat ik echter zien dat dit beeld van de Postklassieke Periode berust op verkeerd geïnterpreteerde veronderstellingen. Door deze nieuwe inzichten zal de geschiedenis van de Postklassieke Maya's herschreven moeten worden. Meer over deze New Economy theorie kunt u lezen in het Engelstalige artikel: Postclassic Societies and their Architecture: El Rey, Quintana Roo.