Lacandon taal


De Lacandones spreken het Lacandon Maya. Deze taal is nauw verwant aan het Yukatek Maya, wat gesproken wordt op het schiereiland Yucatán. Omdat het Yukatek de meest gesproken Maya-taal is, wordt het vaak kortweg het Maya genoemd. De Lacandones noemen hun taal het Hach T’an, oftewel ‘Echte Taal’. Het Lacandon alfabet bestaat uit 26 letters, echter ziet het alfabet er wel anders uit dan wij gewend zijn. Het Lacandon alfabet is opgebouwd uit de volgende letters:

‘ a ä b ch ch’ e h I k k’ l m n o p p’ s t t’ tz tz’ u V w x y

De uitspraak van letters in het Lacandon Maya verschilt ook met de uitspraak die wij gewend zijn in het Nederlands. In het bijzonder moet extra rekening worden gehouden met de volgende letters:

a wordt uitgesproken als de ‘aa’ in maat

ä wordt uitgesproken als de ‘a’ in kat

e wordt uitgesproken als de ‘e’ in pet

i wordt uitgesproken als de ‘ie’ in dier

o wordt uitgesproken als de ‘oo’ in boom

u wordt uitgesproken als de ‘oe’ in doe

Als de u vóór een klinker staat of als laatste letter van een woord voorkomt wordt deze uitgesproken als een w.  

x wordt uitgesproken als sj

c wordt uitgesproken als k

ch wordt uitgesproken als tsj

tz wordt uitgesproken als z

k wordt uitgesproken is als een c met een gesloten glottis

In de oude schrijfwijze wordt ook de letter j gebruikt. Deze werd uitgesproken als een h, zoals bij Lacanjá. Deze schrijfwijze is afkomstig van de Spaanstalige cultuur die de Lacandones omringt. Toen de eerste Lacandon woorden werden vastgelegd, werden deze geschreven door een Spaanstalige. Het moderne Lacandon alfabet kent echter geen j meer. Het moderne alfabet kent eveneens geen r, toen de missionaris Phillip Baer de zuidelijke Lacandones leerde lezen en schrijven gebruikte hij deze echter wel in het door hem zelf ontwikkelde systeem. In het huidige systeem wordt de r vervangen door een l.

Medeklinkers met een gesloten glottis of stemspleet worden uitgesproken zonder de stemspleet te sluiten. De glottisslag wordt aangegeven door een apostrof. De betekenis van een woord kan door een glottisslag veranderen en dus is een juiste uitspraak zeer belangrijk. Zo betekent kan ‘slang’ terwijl k’an het woord voor ‘hangmat’ is.

De woorden die op deze website in het Lacandon Maya zijn geschreven worden cursief weergegeven. Ook de Spaanse namen die door de Lacandones gebruikt worden zijn cursief weergegeven, zoals Viejo (‘de Oude’). In het volgende PDF-bestand kunt u een woorden- en begrippenlijst bekijken van Lacandon woorden alsook de betekenis daarvan.


Downloads

Lacandon woorden- en begrippenlijst

Vocabulaire Lacandon (Nahá dialect) - Spaans (FAMSI, by E. Boot, based on R. D. Bruce, 1968)

Lacandon Corlour Terms (by Suzanne Cook, University of Victoria)