Antonio Chan K'in Martínez, de laatste traditionele Lacandon


Don AntonioDon Antonio Chan K’in Martínez is een oude wijze man. Niemand weet precies hoe oud hij is maar iedereen respecteert zijn status als oudere. Na het overlijden van Chan K'in Viejo in 1996, kregen de missionarissen steed smeer grip op de Lacandones. Eén voor één bekeerden zij zich tot het Christendom. Aan het begin van de 21ste eeuw is Don Antonio de laatste Lacandon die de traditionele religie praktiseert. Dagelijks loopt hij van zijn huis naar zijn godenhuis aan de rand van het regenwoud om offers te brengen aan de oude goden van weleer. Zolang hij de goden blijft voeden met offers van wierook zullen zijn blijven leven.

De door hem gemaakte objecten in de Online Tentoonstelling laten duidelijk de prachtige en ontwikkelde kwaliteit zien van de traditionele voorwerpen. Een kwaliteit die de Lacandones van Lacanhá niet langer beheersen. Het verschil met zijn godenkommen en die van Lacanhá spreken voor zich.

Op 26 maart 2009 kreeg ik een e-mail van Masha Osipova, een Russisch-Nederlandse fotografe die mede door de eerste druk van mijn boek heeft besloten te emigreren naar Chiapas, Mexico. Zij vertelde mij het droevige nieuws dat Don Antonio Chan K’in Martínez, de laatste Lacandon Maya die de traditionele religie nog praktiseerde, had aangekondigd zich te zullen bekeren tot het Christendom en in mei van dat jaar zijn laatste offers te zullen brengen. Dit drastische besluit was een direct gevolg van zijn woede op de oude goden vanwege het overlijden van zijn zoon. Was dit nu zijn dank?

Ik heb altijd geweten dat dit moment eens zou komen, maar nooit was het in mij opgekomen dat dit zó kort na mijn laatste onderzoek zou zijn. Het was mijn wens mijn kinderen mee te kunnen nemen naar het Lacandon regenwoud zodra zij een leeftijd hadden bereikt waarop zij de traditionele rituelen van de Lacandones bewust konden meemaken. Dat zal nu echter nooit meer gebeuren.

Het is niet ondenkbaar dat toekomstige Lacandones een toeristische attractie maken van hun oude rituelen om zo wat extra geld te verdienen aan de busladingen Europese en Amerikaanse toeristen die de ruines van Bonampak aandoen. Het geloof in de oude goden is echter voor goed verdwenen. De missionarissen hebben eindelijk gewonnen…