Guatemala


Vlag van GuatemalaLange tijd was het laagland en het hoogland van Guatemala het centrum van de Maya-cultuur. Tussen 1524 en 1527 werden de Quiché en andere Mayarijken in de hooglanden van Guatemala in een bloedige campagne veroverd. De gewelddadige luitenant Pedro de Alvarado stond aan het hoofd van deze campagne. Hij was hiertoe in staat door de hulp van de Cakchiquel Maya's, die geloofden namelijk dat ze de macht in het hoogland konden krijgen door zich aan te sluiten bij Alvarado. 

Pedro de AlvaradoDe Quiché Maya's werden in 1524 veroverd, de rest van het hoogland volgde spoedig. Samen met de Cakchiquel veroverde Alvarado (afbeelding links) ook de Tzutujil Maya’s in de buurt van het Atitlan meer. Maar als de Cakchiquel dachten dat ze nu eindelijk de macht over het hoogland konden opeisen, hadden ze het bij het verkeerde eind. In juli 1524 stichtte Pedro de Alvarado de eerste Spaanse hoofdstad in de regio. Dit deed hij door de hoofdstad van de Cakchiquel, Iximché, te bezetten en om te dopen in ‘Santiago de los Caballeros de Guatemala’. Een verzet van de Cakchiquel kon de situatie niet meer veranderen. de Spanjaarden hadden voldoende tijd gekregen om zich te organiseren en strategisch op te stellen. Vanaf 1530 was het hoogland, met uitzondering van enkele kleine opstanden, geheel onder Spaans bewind.

Tijdens de koloniale periode van Guatemala, onderdeel van Nieuw Spanje, konden alleen zuivere Spanjaarden (de peninsulares) de hoge ambten bekleden. Bovendien moesten alle benodigde goederen vanuit Spanje ingevoerd worden en mocht de uitvoer van goederen slechts plaatsvinden naar Spanje. In 1535 werd Nieuw Spanje benoemd tot onderkoninkrijk. Mexico werd volledig overheerst door Spanje. Dit systeem zou zich handhaven tot het begin van de negentiende eeuw.

Het land werd verdeeld in encomiendas of concessies, waarop de indianen moesten werken. De Spaanse eigenaar van een encomienda werd geacht voor het welzijn van de indianen te zorgen die zijn land bewerkten, en om er voor te zorgen dat zij goede Christenen zouden zijn. De indianen moesten in ruil voor het gebruik van het land een vastgestelde belasting betalen en arbeid leveren op de haciënda's (landerijen). In veel gevallen betekende dit dat de indianen werden uitgebuit.

Op 15 september 1821 werd Guatemala zelfstandig, in 1823 werd het land onderdeel van de Verenigde Staten van Centraal Amerika (deze werd gevormd door Guatemala, Honduras, El Salvador, Nicaragua en Costa Rica). Deze confederatie viel uiteen door een oorlog van 1838 tot 1840, waarna Guatemala een zelfstandige staat werd.

Vanaf dat moment wordt de geschiedenis van Guatemala gekenmerkt door de vele revoluties, militaire coups en dictatoriale regeringen. In 1931 werd het land overgenomen door Generaal Jorge Ubico. Ubico was het stereotype voor een dictator van een bananenrepubliek. Hij reed graag op zijn motor door het land met een machinegeweer om zijn nek. Iedereen die ook maar een van zijn minst belangrijkste wetten overtrad liep de kans om voor een stenen muur te belanden met een blinddoek voor de ogen gebonden.

Het kwam door zijn wrede optreden dat hij in 1944 ten val kwam. Er kwam een militaire coup waardoor hij het bevel over moest geven aan een aantal legerofficiers geleid door Kolonel Jacobo Arbenz. In 1946 werden er verkiezingen gehouden en werd het bestuur van het land over gegeven aan een burgerlijke regering. Tijdens de volgende verkiezingen in 1950 won Arbenz, toen pas 37 jaar oud, de presidentsverkiezingen. Zijn rol in de Coup had men nog niet vergeten.

Doordat Arbenz enkele grote Amerikaanse ondernemingen dwarsboomde besloot de CIA deze regering omver te werpen. De periode na Arbenz werd wederom gekenmerkt door corruptie en onderdrukking. Een volledig verslag van de gebeurtenissen is te lezen in het artikel: Bitter fruit van Guatemala.

Na 36 jaar van gewapende strijd kwam de burgeroorlog in 1996, met het tekenen van een vredesverdrag,  eindelijk ten einde. Er worden weer democratische verkiezingen gehouden. Na een lange periode van oorlog keert de rust langzaam terug in Guatemala. Er is echter nog een lange weg te gaan.


Guatemala is onderverdeeld in 22 departementen:

Kaart van Guatemala

(bron kaart: www.lib.utexas.edu) 

Alta Verapaz Petén
Baja Verapaz Quetzaltenango
Chimaltenango Quiché
Chiquimula Retalhuleu
El Progreso Sacatepequez
Escuintla San Marcos
Guatemala Santa Rosa
Huehuetenango Solola
Izabal Suchitepequez
Jalapa Totonicapan
Jutiapa Zacapa

Overzicht van Guatemala:

Officiële Naam : Guatemala

Hoofdstad : Guatemala Stad

Inwoners : 13.909.384

Dichtheid : 119/km²

Regeringsvorm : Presidentiele Republiek

Officiële taal : Spaans (naast het Spaans worden er nog vele inheemse talen gesproken)

Godsdienst : Rooms katholiek (75%), Protestants (25%)

Oppervlak : 108.889 km² (0,4% water)

Munteenheid : Quetzal (Q)

Nationale feestdag : 15 september (onafhankelijkheidsdag)

Volkslied : Guatemala feliz

Nationale Bloem : Monja Blanca

Biodiversiteit : 60 verschillende soorten bomen, 180 verschillende soorten inheemse vogels, 300 verschillende soorten migrerende vogels, honderden soorten planten en vele zoogdieren, reptielen en amfibieën.

Producten afkomstig uit Guatemala : Avocado, bonen, vanille, cacao (chocola), maïs, tomaten, cactus (nopal), pepers, tabak, pinda's, kalkoen, pompoen, kauwgum, rubber, amarant, poinsettia.

Voornaamste export producten : Koffie, bananen, suiker, kardemom, tabak, meubels.

Voornaamste import producten : Brandstof, petroleum, machines, graan, meststoffen, motorvoertuigen, chemicaliën.