Zapatista (EZLN)


Het Zapatistas Nationaal Bevrijdingsleger (Ejército Zapatista de Liberación Nacional, EZLN) is een gewapende guerrilla beweging in Chiapas, Mexico. De Zapatistas geven aan de rechten van de arme en oorspronkelijke bevoling te vertegenwoordigen. De groep is vernoemd naar de Mexicaanse revolutionaire held Emiliana Zapata en geven aan de reeds 500 jaar durende indiaanse opstand tegen het imperialisme voort te zetten. Hun motto is dan ook: ¡Ya Basta! ("Nu is het genoeg"). 

De Zapatistas verschillen van andere bekende revolutionaire groeperingen als de ETA en IRA doordat ze nooit bommen gebruikt hebben of zich buiten Chiapas hebben begeven. Alleen gedurende de eerste twee weken van de opstand in 1994 hebben de Zapatistas wapens tegen de regering gebruikt.

De Zapatista beweging werd op 17 november 1983 opgericht, maar het duurde tot 2 januari 1994, de dag nadat Mexico toetrad tot de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsorganisatie, dat ze grootschalig in actie kwamen. De Zapatistas namen de macht over in vijf gemeenten in Chiapas en verklaarden de oorlog aan de Mexicaanse regering. Al na een paar dagen stelde toenmalig president Carlos Salinas een wapenstilstand voor. Na drie jaar onderhandelen was er echter niets concreets uit de onderhandelingen gekomen. Tot die tijd werd er echter niet gevochten tussen de Zapatistas en het Mexicaanse leger. Deze vrede werd bruut verstoord toen in 1997 45 kerkgangers werden vermoord waarvan bekend was dat zij sympathiseerden met de Zapatistas, deze moord zou bekend komen te staan als het Bloedbad ban Acteal en velen houden de Mexicaanse regering hiervoor verantwoordelijk.

De gemeenten die de Zapatistas over hadden genomen zijn nog steeds in handen van de revolutionaire groep. Bij het passeren van vele dorpjes in Chiapas (tussen Ocosingo en San Cristobal) komt men vele borden tegen waar op aangegeven staat dat dit Zapatista territorium is. In het verleden werden hier regelmatig toeristen ontvoerd om losgeld te eisen. De laatste jaren zijn er echter geen ontvoeringen meer gemeld.

De Zapatistas hebben altijd aangegeven geen gebruik te willen maken van de voor de hand liggende kanalen om veranderingen door te voeren (zoals het oprichten van een politieke partij). Ze geven als verklaring dat de laatste 500 jaar heeft bewezen dat deze kanalen niet effectief zijn. Omdat de groepering vooral een vreedzame aanpak hanteert zijn zij erg populair bij de bevolking van Chiapas. De gezamenlijke demonstratietochten in Mexico-Stad en San Cristobal verliepen eveneens vreedzaam.

De woordvoerder van de Zapatistas is Subcommandante Marcos (zie bovenste foto), door velen wordt hij beschouwd als de nieuwe Che Guevara. Omdat hij altijd een masker draagt is zijn ware identiteit niet bekend, maar de Mexicaanse regering is ervan overtuigd dat hij Rafael Guillén is. Het is onduidelijk Marcos de leider of alleen maar de woordvoerder van de Zapatistas is. 

In juni 2005 kondigden de Zapatistas rood alarm af. Velen geloofden dat ze de oorlog weer zouden hervatten maar een paar dagen later kondigden ze aan alsnog van plan te zijn de politiek in te gaan.


Ook op deze website:

Regionalisme in Chiapas, Mexico Dit verslag van Roderick Tingen geeft inzicht in de rol die de Zapatista beweging speelt bij het regionalisme in Mexico.

De oorzaak van de tortilla crisis Over de positieve invloed van de Zapatista's op kleine gemeenschappen in de hooglanden van Chiapas.